Het programma ‘Erkenning en Herstel’ komt mede voort uit de kabinetsreactie op het rapport van de Nationale Ombudsman: Herstel bieden: een vak apart. De ombudsman heeft aangegeven graag mee te willen blijven doen met het programma.Voor de eerste nieuwsbrief van het programma schreef hij onderstaande column.
Toen wij in 2023 ons rapport 'Herstel bieden: een vak apart' schreven kwamen we tot de conclusie dat als de overheid al leert van hersteltrajecten, dat vaak toevallig was. Via informele contacten tussen mensen die al eerder met zo'n traject te maken hadden gehad, werd deze vakkennis soms overgedragen. Maar vaak ook niet, met ernstige gevolgen voor de burgers waar het nou juist om te doen was. Dat leidt tot gebroken beloftes, terwijl de overheid juist realistisch moet zijn en moet doen wat zij belooft.
Beeld: © Grenzeloos Samenwerken / Grenzeloos Samenwerken
Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen
Dat moet anders. Het leergeld moet niet betaald worden door gedupeerden. Dat verwacht de ombudsman van een behoorlijke overheid en wordt gedragen door herstelmedewerkers en de overheid zelf. Het Programma Erkenning en Herstel brengt kennis, ervaring, en goede voorbeelden bij elkaar. Samen werken we aan een cultuur waarbij de standaard wordt om eerst in gesprek te gaan over wat er nodig is, niet de juridische realiteit te laten winnen en ervoor te zorgen dat gedupeerden echt ervaren dat de overheid er voor hen is.
Dat vraagt in dit nieuwe jaar iets van ambtenaren, de politiek, maar ook van de ombudsman. Wij laten het niet los. Zo blijven we ons inzetten in Groningen en bij de hersteloperatie toeslagen. Maar kijken we ook naar mijnbouwschade in andere delen van het land, zoals Drenthe en Limburg. We zien daar dat, ondanks alle goede intenties, het wiel toch weer deels opnieuw wordt uitgevonden. Met als gevolg: verschillende schadeafhandelingen die aan burgers niet uit te leggen zijn. Voor hen maakt het niets uit of hun huis onveilig is door het Groninger veld, de kleine velden, zoutwinning of de Limburgse kolenmijnen. Je moet altijd kijken naar wat er nodig is, maar verschillen omdat je niet leert zijn niet te rechtvaardigen en tasten het vertrouwen in de overheid aan.
Daarnaast proberen we steeds meer vooraf te kijken wat er nodig is. Nederland staat aan de vooravond van een grote versterkingsoperatie van de dijken, waarbij 1.400 kilometer aan dijken en bijna 400 sluizen en gemalen verstevigd of vervangen moet worden. Door de grootschaligheid en complexiteit van de werkzaamheden bestaat er risico op schade aan woningen van inwoners aan en rond de dijken. Door nu al in gesprek te gaan met de waterschappen over wat een 'behoorlijke schadeafhandeling' betekent, voorkomen we dat omwonenden verstrikt raken in nieuwe hersteltrajecten.
Onze lessen over lopende en toekomstige hersteltrajecten blijven we met de overheid en jullie delen. Tegelijkertijd ziet de Nationale ombudsman ook niet alles en hoop ik dat jullie in de community van het programma jullie lessen het komende jaar met elkaar zullen delen. Zo realiseren we samen een overheid die weet hoe je erkenning en herstel biedt.
Schrijf je in
Wil je de nieuwsbrief ook ontvangen? Meld je aan via: erkenningherstel@minbzk.nl.